Isang malaking hamon ang kinakaharap ngayon ng Senado ng Pilipinas habang ang tiwala ng publiko ay patuloy na nagdidilim dahil sa sunod-sunod na kontrobersya.
Ang institusyong dating tinitingnan bilang huling tanggulan ng demokrasya ay nababalutan ngayon ng matitinding paratang ng sabwatan at pansariling interes.
Ang mga huling kaganapan sa loob ng mataas na kapulungan ay nagpapakita ng isang malubhang lamat sa pagitan ng mga mambabatas.
Ang ingay at mga walkout na nakikita ng publiko ay tila mga panlabas na sintomas lamang ng isang mas malubha at malalim na kanser sa sistema.
Direktang nagpahayag ng kanyang matinding saloobin si Senador Imee Marcos hinggil sa unti-unting pagkawala ng dangal ng Senado sa mata ng mamamayan.
Sa kanyang pagsusuri, ang tunay na mitsa ng pagbagsak ng kredibilidad ng institusyon ay hindi ang mga kasalukuyang sagutan sa plenaryo.
Ayon sa senadora, ang pagkawala ng respeto ng taumbayan ay nagsimula nang ihinto ang opisyal na imbestigasyon sa maanomalyang flood control projects sa bansa.
Ang bilyun-bilyong pondo na nakalaan para sa kaligtasan ng publiko laban sa kalamidad ay tila naglaho nang walang malinaw na pananagutan.
Tahasan nitong isinisi sa nakaraang pamunuan, partikular sa bloc na pinamunuan noon nina Vicente Sotto at Panfilo Lacson, ang diumano’y pagtatakip sa usapin.
Ang paghinto ng Blue Ribbon Committee na suriin ang mga dokumento ay nakikitang paraan upang protektahan ang mga tunay na mastermind ng malawakang korapsyon.
Ang katahimikan ng mga dating pinuno ng Senado sa isyung ito ay nag-iwan ng malaking kaduda-duda sa isip ng mga independiyenteng kritiko.
Ang imahe ng pagiging malinis at anti-korapsyon na matagal na iningatan ng ilang personalidad ay seryosong nabubura dahil sa mga bagong rebelasyon.
Sa gitna ng lumalalang tensyon, isang mas nakagigimbal na balita ang sumabog na naglantad sa isang lihim na adyenda ng mga mambabatas.
Si Ginoong Lito Banayo, isang tanyag na political strategist at kilalang matalik na kaibigan ni Senador Lacson, ang nagsilbing mitsa ng bagong pasabog.
Isiniwalat ni Banayo ang mga detalye ng isang pribadong pagtitipon na tinawag na “Soler meeting” na dinaluhan ng mga pinakamataas na opisyal ng lehislatura.
Sa naturang pulong, tinalakay ang isang malawakang plano para sa pagbabago ng konstitusyon o charter change sa pamamagitan ng isang Constituent Assembly.
Ang pinakaradikal na bahagi ng plano ay ang panukalang baguhin ang sistema ng paghalal sa mga miyembro ng Senado ng Pilipinas.
Sa halip na pambansa, iminungkahi na piliin ang mga senador batay sa bawat rehiyon ng bansa kung saan magkakaroon ng dalawa hanggang tatlong kinatawan ang bawat lugar.
Ang pagbabagong ito ay magpapalaki sa bilang ng mga senador mula sa kasalukuyang dalawampu’t apat patungo sa tatlumpu’t anim hanggang limampu’t apat na mambabatas.
Ang ganitong hakbang ay nakikita ng mga eksperto bilang paraan upang mas mapadami ang pwesto para sa mga tradisyunal na pamilyang politikal.
Pulitika
Ngunit ang pinakamatinding bahagi ng lihim na kasunduan ay ang pagpapalawig sa termino ng mga kasalukuyang kongresista at senador hanggang sa taong dalawang libo’t tatlumpu’t isa.
Nangangahulugan ito na walang magaganap na halalan para sa sangay ng lehislatura sa darating na taong dalawang libo’t dalawampu’t walo.
Ang planong ito ay tahasang pag-agaw sa karapatan ng mga mamamayan na magluklok ng mga bagong pinuno sa pamamagitan ng isang malinis na balota.
Bukod dito, napag-usapan din ang pagbaba sa edad ng kwalipikasyon para sa posisyon ng Pangulo ng Pilipinas patungo sa tatlumpu’t limang taong gulang.
Bagama’t mabilis na dinalaw ng pagtanggi ni dating Senate President Sotto ang balita at sinabing ito ay isang biro lamang, marami ang hindi naniwala.
Ang pagiging detalyado ng impormasyon na lumabas mula sa kampo mismo ni Lacson ay nagpapatunay na may malalim na katotohanan sa likod ng ingay.
Mukhang ang pagiging mapagkwento at tapat ni Lacson sa kanyang mga malalapit na kaibigan ang naging daan upang mabulgar ang maitim na balak.
Ang pangyayaring ito ay lumikha ng matinding hinala at kawalan ng koordinasyon sa loob ng mga tradisyunal na pangkatin sa pulitika.
Kasabay ng pagkabunyag ng Soler meeting, uminit din ang diskusyon sa loob ng bulwagan ukol sa pagbabago sa mga panloob na alituntunin ng Senado.
Nagkaroon ng malubhang bangayan hinggil sa panukalang payagan ang remote participation at electronic voting para sa mga sesyon.
Ang minority bloc ay nagpahayag ng matinding pagtutol sa hakbang na ito na nagbunga ng isang marahas na debate at tuluyang walkout sa kalagitnaan ng gabi.
Ang init ng tensyon sa pagitan ng dalawang panig ay ikinasindak ng mga kawani ng pamahalaan na naroon sa gusali.
Dahil sa takot sa matinding pambabatikos online, ilang miyembro ng minority tulad nina Senador Juan Miguel Zubiri at Senador Joseph Victor Ejercito ang nagpasya na isara ang kanilang comment sections.
Ang hakbang na ito ay binigyang-kahulugan ng publiko bilang karuwagan at kawalan ng kakayahang harapin ang galit ng taumbayan.
Nagkaroon din ng direktang sagupaan sa pananalita sa pagitan nina Senador Rodante Marcoleta at Senador Risa Hontiveros ukol sa legalidad ng mga panukala.
Ginamit ni Marcoleta ang kanyang karanasan upang punahin ang kakulangan sa legal na kaalaman ng kanyang mga kasamahan sa usapin.
Bilang ganti, nag-post si dating Senador Lacson sa kanyang mga social media account ng isang maikling pahayag na bumatikos sa mga kumukuwestiyon sa patakaran.
Ang kanyang mga salita ay malinaw na patama sa mga mambabatas na pilit humaharang sa makabagong paraan ng pagdalo.
Ang hidwaang ito ay naglantad sa dalawang malalaking pangkatin na naglalaban ngayon sa kontrol ng Senado: ang tinaguriang Solid Black Eleven at ang Brave Thirteen.
Ang bawat panig ay may kani-kanilang interes na ipinaglalaban na malayo sa kapakanan ng karaniwang mamamayan.
Ang isyu ng remote participation ay nakikitang may malubhang double standard kung titingnan ang kasaysayan ng institusyon.
Noong mga nakaraang panahon ng krisis at pandemya, maluwag na pinahintulutan ang ganitong sistema para sa ilang opisyal na hindi makadalo nang pisikal.
Ang kasalukuyang pagtulak ng Brave Thirteen sa elektronikong pagboto ay may mas malalim na layunin na may kaugnayan sa kaligtasan ng kanilang mga kasamahan.
Nilalayon nitong bigyan ng pagkakataon sina Senador Ronald Dela Rosa at Senador Christopher Go na makilahok sa mga desisyon.
Ang dalawang mambabatas ay kasalukuyang nahaharap sa banta ng pag-aresto mula sa International Criminal Court dahil sa mga nakaraang operasyon ng pamahalaan.
Ang pagpilit na dumalo sila nang pisikal ay nakikitang patibong upang madali silang mahuli ng mga dayuhang awtoridad.
Ang pagpigil sa makabagong sistema ng pagboto ay isang malinaw na estratehiya upang tuluyang burahin ang boses ng mga mambabatas na may banta ng warrant.
Ang bawat mambabatas ay may sagradong obligasyon na maging kinatawan ng milyun-milyong Pilipino na nagluklok sa kanila sa pwesto.
Kapag ipinagkait ang karapatang ito sa loob ng komite, ang mismong diwa ng demokrasya ang pilit na pinapatay ng mga kasalukuyang nasa kapangyarihan.
Ang panggigipit na ito ay lalo lamang nagpapababa sa tingin ng publiko sa legal na sistema ng bansa.
Sa huli, ang pagbaligtad at pagsasalita ng mga malalapit na kaibigan ng mga lider ay nagpapakita na walang permanenteng alyansa sa mundo ng pulitika.
Ang bawat isa ay handang magsalita kapag ang pambansang interes o ang sariling kaligtasan na ang nakataya sa usapan.
Pulitika
Habang papalapit ang mga susunod na araw, inaasahan ang mas matitinding pagbubunyag mula sa magkabilang panig na magpapakita ng tunay na kulay ng mga pinuno.
Ang taumbayan ay dapat manatiling gising at mapanuri upang hindi maging biktima ng mga nakatagong adyenda ng iilan.
Ang katotohanan sa likod ng flood control scandal at ang planong pagpapalawig ng termino ay mga usaping hindi basta malilimutan ng kasaysayan.
Ang Senado ay dapat maglinis ng kanyang sariling bakuran kung nais nitong maibalik ang nawalang paggalang at dangal mula sa sambayanang Pilipino.
