Isang matinding bakbakan na naman ang sumabog sa mismong plenaryo ng Senado ng Pilipinas na tuluyan ng nag-iwan sa mga manonood na nakatunganga sa tindi ng tensyon.
Sa gitna ng mainit na talakayan ukol sa kontrobersyal na Anti-Political Dynasty Bill, hinarap ng beterano at matalas na abogado na si Senator Rodante Marcoleta ang chairperson ng Committee on Electoral Reforms na si Senadora Risa Hontiveros.
Ang paghaharap na ito ay hindi naging madali para sa senadora dahil isa-isang binuwal ni Marcoleta ang mga argumento nito, na naglantad sa tila urong-sulong na paninindigan at mga kwestyonableng butas sa panukalang batas na pilit na ipinapasa sa kapulungan.
Ang giyera ng talino sa loob ng bulwagan ay umabot sa puntong literal na nagkapersonalan nang lumabas ang usapin ng ad hominem at dobleng pamantayan ng minorya.
Habang si Hontiveros ay pilit na ipinagtatanggol ang kanyang Committee Report, si Marcoleta naman ay walang preno na nagbato ng mga seryosong katanungan gamit ang kanyang malawak na kaalaman sa batas, na nagresulta sa isang malaking checkmate na nagpabagsak sa moral na depensa ng oposisyon sa harap ng buong sambayanan.
Ang Pagbawas Sa Range Ng Batas: Bakit Pinaliliit Ang Kahulugan Ng Kamag-Anak?
Ang pangunahing ugat ng matinding debate ay ang Section 3 ng ipinipilit na panukalang batas kung saan binago ng komite ang depinisyon ng relative o kamag-anak.
Kinuwestiyon ni Senator Marcoleta kung bakit sa ilalim ng Committee Report ni Hontiveros, ang pagbabawal sa political dynasty ay itinakda lamang hanggang sa second civil degree of consanguinity or affinity, o ang saklaw lamang ng mga magulang, anak, kapatid, at asawa.
Agad na binasa ni Marcoleta ang umiiral na batas, ang Republic Act number 6713 o ang Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees.
Sa ilalim ng Section 3 Paragraph K ng nasabing batas, ang malinaw na depinisyon ng mga relatives ay sumasaklaw hanggang sa fourth civil degree ng kamag-anakan, kabilang ang mga bilas, inso, at balae.
Nagtaka si Marcoleta kung bakit sa isang napakahalagang batas na naglalayong sugpuin ang de-dekada nang problema ng political dynasty sa Pilipinas ay mas pinaliliit pa ng komite ang range ng pagbabawal kumpara sa mga naunang batas ng bansa.
Ang Depensa Ni Hontiveros: Mas Gusto Ang Workable Kaysa Sa Perpektong Batas
Pilit na sumagot si Senadora Risa Hontiveros at ipinaliwanag na ang desisyon ng komite na ibaba ang pagbabawal hanggang sa second degree lamang ay batay sa naging payo ng Commission on Elections o Comelec at mga marathon consultations sa iba’t ibang bahagi ng bansa.
Ayon kay Hontiveros, ang second degree ang pinakaimplementable at enforceable na bersyon sa ngayon para sa unang anti-dynasty law ng bansa dahil madali lamang umanong makuha ang mga birth certificate at marriage certificate ng mga kandidato.
Idinagdag pa ng senadora na batay sa pag-aaral ng Ateneo School of Government, kahit hanggang second degree dynasty ban lamang ang maipasa ay malaki na ang magiging epekto nito dahil mapapalaya nito ang halos 30 porsyento ng mga elective positions sa gobyerno mula sa kontrol ng mga iisang pamilya.
Para kay Hontiveros, mas mabuti nang magkaroon ng isang batas na workable at may kwenta kahit hindi ito perpekto, at ipaubaya na lamang sa mga susunod na kongreso ang pag-amenda upang palakasin ito sa hinaharap.
Ang Kontrobersyal Na Cohabitation: Ang Mistress At Ang Loophole Na Pwedeng Lusutan
Lalong uminit ang talakayan nang dako sa Section 3 Paragraph D ng bill na nagdedepina sa partnerships without the benefit of marriage o ang mga common law relationships at civil unions na walang pormal na kasal.
Sa ilalim ng probisyong ito, ang mga magkakasama sa bahay na nagpapakilala bilang couple sa publiko ay ituturing na parang spouses o mag-asawa upang hindi magamit ang de facto relationship bilang isang malaking loophole o butas para circumvent o iwasan ang batas ng dinastiya.
Dito na bumanat si Senator Marcoleta ng isang napakatinding halimbawa na nag-iwan ng ngiti at kaba sa loob ng kapulungan.
Paano kung ang isang pulitiko ay may tatlong mistresses o de-kadenang kabit na sabay-sabay na tumakbo sa eleksyon? Sino ang magpapasya na may nagaganap na cohabitation? Ang kapitbahay ba o ang kapitan ng barangay? Kinuwestiyon ni Marcoleta ang kawalan ng sapat na takdang panahon o period of cohabitation sa loob ng panukala, na maaaring maging arbitraryo o walang sapat na basehan at pwedeng gamitin ng mga kalaban sa pulitika para gumanti at manira sa pamamagitan ng mga malicious filing ng kaso.
Ang Problema Sa Depinisyon: Ang Semblance Of Legality Na Nakakalito Sa Kabataan
Mariing ipinaglaban ni Marcoleta ang kanyang malaking agam-agam ukol sa pagtrato sa mga common law partnerships bilang spouses sa loob ng depinisyon ng batas.
Para sa mambabatas, ang paglalagay sa kanila sa iisang kategorya ng mag-asawa ay nagbibigay ng isang semblance of legality o impresyon ng pagiging legal ng isang relasyon na hindi naman kinikilala ng pormal na batas ng bansa.
Ipinahayag ni Marcoleta ang kanyang pag-aalala na ang ganitong wording ay maaaring magdulot ng maling panaw o pagkalito sa kaisipan ng mga kabataan na makakabasa ng batas, na iisiping ang trato sa mga hindi kasal ay pareho lamang sa mata ng gobyerno.
Minungkahi ng mambabatas na mas katanggap-tanggap kung aalisin ang phrase na iyon sa depinisyon at sa halip ay isa-isahin na lamang na tukuyin ang mga partikular na sitwasyon sa ilalim ng Section 4.
Walang nagawa si Hontiveros kundi tanggapin ang obserbasyon at nangakong pag-aaralan ito para sa period of amendmenTS.
Ang Parusa Ng Omnibus Election Code: Ang Butas Sa Batas Na Nabisto Ni Marcoleta
Ang pinakamalaking pasabog sa plenaryo ay naganap nang talakayin ang Section 14 ng panukala na tumutukoy sa mga punishable acts o mga gawaing may kaukulang parusa.
Nakasaad sa bill na ang mga lalabag sa batas ay papatawan ng parusa alinsunod sa mga probisyon ng Omnibus Election Code o OEC, partikular na ang mga Sections 263 at 264 na nagtatakda ng kulong na hindi bababa sa isang taon hanggang anim na taon, diskwalipikasyon sa paghawak ng pampublikong opisina, at pag-alis ng karapatang bumoto.
Ngunit sa isang iglap, ibinaba ni Senator Marcoleta ang pinakamabigat na checkmate na tuluyang nagpatahimik sa oposisyon.
Ipinunit ni Marcoleta ang lohika ng panukala nang ipaalala nito na ang lahat ng mga parusa sa ilalim ng Omnibus Election Code ay nalalapat lamang sa mga krimen na kasalukuyang nakadeipina sa loob ng mismong election code.
Ang problema, ang kasalukuyang Omnibus Election Code ng Pilipinas ay wala pang kahit isang probisyon o depinisyon na nagbabawal sa political dynasty relationships.
Samakatuwid, ang pagpaparusa gamit ang isang kodigo na walang saklaw sa dinastiya ay isang malaking butas na magpapawalang-bisa sa mga parusa at magpapalaya sa mga tiwali.
Sapilitang inamin ng komite ang pagkakamali at nangakong magdadagdag ng mga bagong probisyon sa pamamagitan ng pag-amenda.
Ang Frustration Sa Nakaraan: Bakit Ayaw I-Agenda Ng Mga Trapong Politiko Ang Batas?
Sa huling bahagi ng kanyang pananalita, ibinahagi ni Senator Marcoleta ang isang napakalungkot na karanasan noong siya ay nasa mababang kapulungan pa ng Kongreso.
Ibinunyag ng mambabatas na siya mismo ang naghain ng isang komprehensibong Anti-Political Dynasty Bill noon, na siya lamang ang tanging mambabatas na may lakas ng loob na gumawa nito sa kanyang panahon.
Subalit ang naging kapalaran ng kanyang panukala ay isang malaking patunay ng bulok na sistema ng pamumulitika sa bansa.
Ang kanyang bill ay nabasa lamang sa first reading ngunit hindi man lang pinayagang ma-agenda ng Committee Secretary para sa isang pormal na pagdinig.
Nang tanungin niya ang chairman ng komite kung bakit itinatago ang batas, isang simpleng ngiti lamang ang isinagot nito sa kanya.
Isang malaking pagkadismaya at frustration para kay Marcoleta na napatunayang napakahirap magpasa ng isang batas na direktang bumabangga sa interes ng mga trapo o tradisyunal na pulitiko na nakaupo sa kapangyarihan.
Ang Saligang Batas At Ang Huling Baraha Ng Sambayanan
Dahil sa matinding hirap na mararanasan upang mailusot ang isang tunay at walang kompromisong Anti-Dynasty Law sa loob ng Senado na puno ng iba’t ibang interes, inilapag ni Senator Marcoleta ang kanyang pinakahuling baraha na maaaring magbago sa tadhana ng Pilipinas.
Binasa ng mambabatas ang Article 2 Section 26 ng ating Saligang Batas na nagsasaad: The state shall guarantee equal access to opportunities for public service and prohibit political dynasties as may be defined by law.
Sinabi ni Marcoleta na kung sakaling magkaroon ng malawakang pagbabago sa ating Konstitusyon, ang pinakamabisang hakbang ay ang pag-alis sa pariralang as may be defined by law at tuluyang maglagay ng full stop pagkatapos ng mga salitang and prohibit political dynasties.
Sa pamamagitan ng simpleng pag-amenda na ito sa konstitusyon, ang probisyon ay magiging self-executory o awtomatikong magpapatupad sa sarili nito nang hindi na nangangailangan ng anumang hiwalay na batas mula sa Kongreso.
Ito ang tunay na solusyon na magwawakas sa laro ng mga dinastiya at magbibigay ng pantay na pagkakataon sa bawat ordinaryong Pilipino na magsilbi nang tapat sa bayan.
Ang giyera sa plenaryo ay tapos na para sa araw na ito, ngunit ang laban para sa kaban at dignidad ng bansa ay lalo pang mag-aalab sa mga susunod na kabanata.
