Ang senaryo ng politika sa bansa ay muling nabulabog dahil sa isang hindi inaasahang pangyayari sa loob ng bulwagan ng Senado.
Ang naging mabilis na pag-alis at pag-iwas ng ilang miyembro ng minorya sa gitna ng opisyal na sesyon ay nag-iwan ng maraming katanungan sa isipan ng publiko.
Ang ganitong uri ng pagkilos ay bihirang makita sa isang institusyong inaasahang maging huwaran ng talakayan at batas.
Ang insidenteng ito ay nag-ugat sa isang panukalang naglalayong baguhin ang lumang sistema ng pagdalo sa mga pagdinig.
Ipinaliwanag ni Senador Rodante Marcoleta na ang kanyang naging mosyon ay may napakalinaw at simpleng layunin para sa institusyon.
Ang kanyang mungkahi ay ang amiyendahan ang Seksyon 41 ng mga panuntunan ng Senado upang maging bukas ito sa makabagong panahon.
Nais ng panukala na payagan ang mga mambabatas na lumahok, magsalita, at bumoto sa pamamagitan ng makabagong teknolohiya tulad ng teleconferencing.
Ang paggamit ng video conferencing at iba pang digital na pamamaraan ay nakikitang solusyon sa mga pisikal na limitasyon.
Ayon sa pahayag ni Marcoleta, ang ginawang pag-alis ng ilang senador sa plenaryo ay malinaw na pinagplanuhan at walang matibay na batayan.
Walang sapat na dahilan upang talikuran ang isang opisyal na talakayan na naglalayong mapabuti ang takbo ng pamahalaan.
Idiniin niya na ang mosyon na inihain ni Senador Alan Cayetano ay para lamang simulan ang opisyal na debate sa plenaryo.
Ang hakbang na ito ay hindi nangangahulugan ng agarang pagpapatibay o pagtanggap sa iminumungkahing pagbabago.
Ang pagdedebate ay isang pangunahing proseso upang mailatag ang lahat ng panig at mapag-aralan ang kabutihang dulot nito sa bayan.
Sa pamamagitan ng malayang talakayan, mas nauunawaan ng mamamayan ang tunay na motibo ng bawat mambabatas.
Binanggit din ang proseso ng pagpapasya ng kapulungan bilang isang legal at kilalang pamamaraan upang simulan ang ganitong mga usapin.
Ito ay isang normal na kalakaran sa loob ng parlamento na hindi dapat kinatatakutan ng sinumang opisyal.
Ipinaalala ni Marcoleta ang isang katulad na resolusyon noong Pebrero 23, 2021, na kilala bilang Resolusyon Bilang 658 sa kasaysayan ng Senado.
Ang dokumentong ito ay pinirmahan mismo ng ilang kasalukuyang kasapi ng minorya na nag-walkout ngayon sa sesyon.
Ang resolusyong iyon ay naglalayong payagan ang isang nakakulong na kasamahan na si Leila de Lima na makalalahok sa pamamagitan ng online na sistema.
Ito ay nagpapatunay na ang mga nag-walkout ay lubos na nakauunawa sa kahalagahan ng digital na pagdalo.
Ang Mababang Kapulungan o ang Kamara ay matagal nang nagpapatupad ng online na sistema ng pagboto at pagdalo sa kanilang mga sesyon.
Ang sistemang ito ay napatunayang epektibo at nakatutulong sa mas mabilis na pagpasa ng mga mahahalagang batas.
Nagpahayag ng labis na pagkadismaya ang mambabatas kung bakit tila may takot ang ilan na harapin ang isang bukas na diskusyon.
Ang panukala ay idinisenyo para sa kapakanan ng lahat ng miyembro ng Senado nang walang pinipiling partido o paksyon.
Ang digital na partisipasyon ay malaking tulong kung ang isang mambabatas ay may karamdaman o kasalukuyang nasa labas ng bansa para sa opisyal na misyon.
Kahit ang mga nahaharap sa legal na usapin at nakakulong ay dapat pa ring bigyan ng pagkakataong magsilbi sa bayan.
Ang bawat boto at boses ng senador ay may katumbas na representasyon mula sa milyun-milyong Pilipino na nagluklok sa kanila sa puwesto.
Ang pagkakait ng pagkakataong makaboto dahil sa pisikal na kawalan ay pagkakait din sa karapatan ng mga mamamayang bumoto sa kanila.
Sa kabilang banda, nagbigay rin ng kanyang matatalas na opinyon ang kilalang abogado na si Atty.
Salvador Panelo ukol sa isyung ito.
Hindi niya napigilang punahin ang inasal ng mga mambabatas na naging dahilan ng pagkaantala ng trabaho sa Senado.
Tinawag ni Panelo na parang mga bata at isang malaking komedya ang nangyaring pag-alis ng mga mambabatas sa gitna ng sesyon.
Para sa kanya, ang mga panuntunan ng Senado ay hindi permanenteng batas at maaaring baguhin anumang oras kung kinakailangan.
Nanindigan si Panelo na ang online na pakikilahok ay isang karapatan na dapat ibigay sa bawat halal na opisyal ng pamahalaan.
Hangga’t ang isang mambabatas ay hindi pa pormal na tinatanggal sa puwesto o nahahatulan ng korte, may karapatan itong magtrabaho.
Ang tungkulin sa bayan ay hindi nagtatapos sa apat na sulok ng silid ng Senado o sa anumang pisikal na limitasyon ng isang tao.
Ang mahalaga ay ang patuloy na pagpapakita ng malasakit at paggawa ng paraan upang makapag-ambag sa pag-unlad ng bansa.
Bukod sa gulo sa Senado, binigyang-pansin din ni Panelo ang iba pang mahahalagang isyung pampulitika na kasalukuyang kinakaharap ng kasalukuyang administrasyon.
Kabilang dito ang mga sunod-sunod na paglalakbay ng ehekutibo sa iba’t ibang bansa tulad ng Japan.
Ayon sa kanyang pagsusuri, ang mga paglalakbay na ito ay tila hindi na kinakailangan lalo na sa gitna ng bumababang tiwala ng publiko.
Ang mga ganitong gawain ay maaari namang ipagkatiwala sa mga embahador o sa Kalihim ng Kagawaran ng Ugnayang Panlabas.
Ang pagtutok sa mga lokal na suliranin tulad ng kahirapan at krisis sa ekonomiya ang dapat na maging pangunahing priyoridad ng pamahalaan.
Ang paggasta ng pondo sa mga biyahe ay nagdudulot lamang ng karagdagang pagpuna mula sa mga kritiko ng administrasyon.
Sumalungat din si Panelo sa mga lumalabas na ulat mula sa Malacañang hinggil sa mga espekulasyon ng pagpapahaba ng termino ng mga opisyal.
Ang mabilis na pagtanggi ng pamahalaan ay pahiwatig umano ng isang malalim na usapin na pilit na inililihis sa madla.
Para sa kanya, ang mga isyung ito ay ginagamit lamang bilang isang paraan upang ilihis ang atensyon ng mga tao sa mas mabibigat na problema.
Ang tunay na layunin ng ilang grupo ay ang tuluyang buwagin ang impluwensya ng pamilya Duterte sa bansa.
May mga hinala na ang mga hakbang na ito ay patungo sa pagtatanggal ng pagkakataon sa mga susunod na pinuno mula sa oposisyon na tumakbo sa halalan.
Ang ganitong uri ng pamumulitika ay nagpapahina sa demokratikong proseso na matagal nang pinangangalagaan ng bansa.
Hindi rin nakaligtas sa pagpuna ng abogado ang mga naging legal na hakbang ng mga tagapagtanggol ni Senador Bato dela Rosa.
Ayon sa kanya, tila mas inuuna ng mga abogadong ito ang pansin ng media kaysa sa masusing pag-aaral ng mga kaso.
Binanggit niya ang mga naging pagkakamali sa paghahain ng mga petisyon at ang pagbibigay ng mga babala nang wala pang pormal na sakdal.
Ang ganitong uri ng pagkilos ay nagpapakita ng kawalan ng sapat na paghahanda sa mga legal na labanan sa korte.
Hinggil naman sa mga pahayag ng iba pang mambabatas tulad ni Senador Lito Lapid, naging maikli lamang ang komento ng kilalang abogado.
Naniniwala siya na dapat ay magpokus na lamang ang lahat sa kanilang mga pangunahing mandato bilang mga mambabatas.
Ang pag-aaksaya ng oras sa mga walang katuturang usapin ay nagpapabagal lamang sa pagpasa ng mga batas na kailangan ng bansa.
Ang mamamayan ay naghihintay ng kongkretong aksyon at hindi ng mga walang katapusang bangayan sa loob ng pamahalaan.
Nabanggit din ang usapin ng mga kasong korapsyon o pandarambong na kinakaharap ng ilang miyembro ng mayorya tulad nina Senador Jinggoy Estrada at Joel Villanueva.
Sumang-ayon si Panelo na ang mga kasong ito ay hindi bunga ng pamumulitika ng kasalukuyang Ombudsman.
Ang mga reklamong ito ay nagmula pa sa panahon na ang mga mambabatas ay nasa panig pa ng minorya ng nakaraang administrasyon.
Kaya naman walang basehan ang mga pagsasabi na sila ay pinag-iinitan o sadyang tinatarget ng kasalukuyang sistema.
Gayunpaman, hinimok niya ang Tanggapan ng Ombudsman na pormal nang ihain ang mga kasong ito sa tamang korte sa lalong madaling panahon.
Ang pagkaantala ng paglilitis ay nagiging sanhi lamang ng maling impresyon o paghatol ng publiko nang wala sa katwiran.
Ang pagbibigay ng pagkakataon sa mga akusado na ipagtanggol ang kanilang sarili sa isang patas na paglilitis ang tamang proseso ng batas.
Ang hustisya ay dapat na dumaan sa tamang institusyon at hindi sa pamamagitan ng ingay sa mga pahayagan at radyo.
Sa pagtatapos ng usapin, umaasa si Senador Marcoleta na sa muling pagbubukas ng sesyon sa darating na Lunes ay magkakaroon na ng kalinawan.
Nais niyang maunawaan ng kanyang mga kasamahan ang pagkakaiba ng pangkalahatan at espesyal na probisyon sa batas.
Ayon sa legal na prinsipyo, ang espesyal na probisyon ang siyang dapat na mas masunod sa mga partikular na sitwasyon ng institusyon.
Ang pag-unawa sa konseptong ito ay maiiwasan ang mga hindi pagkakaunawaan sa pagpapatupad ng mga bagong alituntunin.
Ang layunin ng bawat debate sa loob ng Senado ay ang magkaroon ng malaya, malalim, at makabuluhang pagpapalitan ng iba’t ibang kuro-kuro.
Sa pamamagitan lamang ng ganitong paraan makabubuo ng mga batas na tunay na makatutulong sa bawat Pilipino.
Nais ng mambabatas na magkaroon ng pagkakaisa at maayos na komunikasyon ang bawat panig upang hindi mapwersa ang paghinto ng mga gawain.
Ang interes ng bawat mamamayang Pilipino ang dapat na laging manguna sa bawat desisyon ng pamahalaan.
Ang hidwaan at pag-alis sa sesyon ay hindi kailanman magiging solusyon sa mga suliraning kinakaharap ng ating bansa sa kasalukuyan.
Ang tapang na harapin ang katotohanan at makipagpalitan ng argumento ang tunay na tatak ng isang mahusay na pinuno.
Ang publiko ay patuloy na nagmamasid sa bawat kilos at galaw ng mga politikong kanilang pinagkatiwalaan ng kapangyarihan.
Ang bawat binitiwang salita at bawat hakbang sa loob ng plenaryo ay may malaking epekto sa kinabukasan ng buong sambayanan.
Asahan na sa mga susunod na araw ay mas magiging mainit ang mga talakayan ukol sa makabagong sistemang ito sa loob ng Senado.
Ang pagbabago ay laging may kalakip na hamon, ngunit kung ito ay para sa kabutihan, nararapat lamang itong harapin nang buong tapat.
